سر سپاری اول و آخر یار
سر سپاري ( سر سپردن) در آيين ياري
اين مراسم و سنت كه از اولين اركان تشرف در آيين ياريست و اولين حلقه وابستگي و در زمره ي ياران قرار گرفتن است در اصطلاح عامه و در بين ياران اين آيين به جوز سر شكستن معروف است .
هر شخص كه بخواهد در زمره ياران و اصحاب اهل حق قرار گيرد ميبايست اينت مراسم را بجا آورد كه در بين مردم يارسان ( اهل حق) اين مهم در هفته اول تولد نوزاد و بعد از نامگذاري انجام ميگيرد و تمام رهروان يارسان موظف و مكلف به سر سپاري به يكي از خاندانان ياري مي باشند و افرادي خارج از حوزه يارسان و بعضي از عرفا و صوفيان خاكسار و چند فرقه ديگر نيز كه به مقام پيري در آيين خود رسيده اند پس از طي ساليان دراز زهد و معرفت وپس از انجام اين مراسم ( سر سپاردن به يكي از خاندانان يارسان) به اين مسلك در آمده و طي طريق حقيقت را در اين آيين به جستجو و معرفت مي نشينند.
در متون يارسان به كساني كه اين مراسم را بجا نياورند به گله گاوهايي( البته اشاره اي ايمايي و فلكلوريك است نه مضموني تحقير آميز) بي گاوچران و راهنما تشبيه ميگردند كه در اين دشت و بيابان عالم مادي سرگردان و بي هدف اند كه در ميان پيروان و راهروان يارسان جايي ندارند و راه ذلالت و گمراهي را طي مي نمايد چرا كه در تمامي اديان ، فرق ، و ايديولوژي ها شخصي بعنوان راهنما و پير و مرشد هست كه دستگير و راهنماي مريدان و پيروان خويش اند تا در راه آرمان و هدف غايي خويش گمراه و كج راه نشوند و در اين آيين نيز اين مهم وجود دارد و اشخاص مي بايست حتي اگر در سطح بالايي از علم و معرفت در اين آيين نيز باشند مي بايد خود سر سپرده پيري از خاندانان يارسان باشند .
اگر اين مراسم و سنت در كودكي براي شخص بجا نيامده باشد بعد از بلوغ خود ميتواند خاندان مآخذ سر سپاري خود را خود انتخاب نمايد كه يا همان خانداني است كه خانوادگي به وي سر سپرده اند و يا خانداني ديگر از خاندانان يارسان كه با خاندان خانوادگي آنها يكسان نيست.
در يارسان قيادت و رياست آييني و مذهبي بعهده دوازده خاندان است كه از اين ميان هفت خاندان در زمان حضرت سلطان سحاك( موسس و مروج اين آيين كه در قرن هفتم علنآ اين آيين را رواج و تعليم داد) و منشعب از هفتوانه ( هفت تن از ياران و مريدان آنحضرت در زمان حيات) بوجود آمده اند و چهار خاندان نيز بعدها و به اقتضاي زمان و در طي سير تاريخي اين آيين بوجود آمدند كه اسامي اين خاندانان بصورت ذيل است:
خاندان يادگاري ، شاه ابراهيمي ، خاموشي ، عالي قلندري ، شاه حياسي ، مير سوري ، آتش بيگي ، زنوري ، حاجي باويسي ، سيد مصطفايي ،وبابا حيدري .
از اين يازده خاندان سه خاندان بابايادگاري و شاه ابراهيمي و خاموشي (حيدري) از نظرجمعيتي و گستره جغرافيايي از اهميت بيشتري برخوردارند.